B1–B2
Almancada sıfat-fiiller: Partizip I ve II
Almancada Partizip I ve II’yi sıfat olarak kullan: das weinende Kind, das gekochte Ei, ekleri ve genişletilmiş sıfat-fiil, 12 alıştırmayla.
Dilelang · Güncellenme tarihi:
Sıfat olarak kullanılan sıfat-fiil nedir
Almancada bir fiil sıfata dönüşüp ismin önüne gelebilir. Türkçede de aynısını yaparız: das weinende Kind “ağlayan çocuk”, das gekochte Ei ise “haşlanmış yumurta” demektir. Fark şu: Almancada sıfat-fiil, sıfat eki alır.
İki sıfat-fiil vardır ve her biri farklı bir şey anlatır. Önemli olan doğrusunu seçmek ve ona sıfat ekini eklemektir.
Partizip I ve Partizip II
| Sıfat-fiil | Nasıl yapılır | Ne anlatır | Örnek |
|---|---|---|---|
| Partizip I | mastar + d: weinen → weinend | aynı anda süren bir eylem; eylemi isim yapar | das weinende Kind (ağlayan çocuk) |
| Partizip II | Perfekt’teki biçim: kochen → gekocht | bitmiş bir eylem; isim eylemden etkilenir ya da sonucunu gösterir | das gekochte Ei (haşlanmış yumurta) |
Partizip I, mastara -d eklenerek yapılır: lachen → lachend, schlafen → schlafend, lächeln → lächelnd. Yalnızca iki istisna vardır: sein → seiend ve tun → tuend. Şimdiki zamandaki bir ilgi cümlesine karşılık gelir: das lachende Mädchen = das Mädchen, das lacht.
Partizip II, Perfekt zamanında kullandığın biçimin aynısıdır: gekocht, geschlossen, verkauft. Nesne alan fiillerde edilgen anlam taşır: die geschlossene Tür = die Tür, die geschlossen wurde.
Türkçede de “kaynayan su” (şu anda kaynıyor) ile “kaynamış su”yu (çoktan kaynadı) ayırırız. Almancada iki biçim de ismin önüne gelir ve ek alır.
Sıfatlar gibi çekimlenir
İsmin önünde sıfat-fiil her sıfatla aynı ekleri alır. Ek, Partizip I’deki -d’den ya da Partizip II’deki -t/-en’den sonra gelir:
| Sıfat-fiil | der, die, das ile | ein, kein ile | Artikelsiz |
|---|---|---|---|
| Partizip I | der lachende Mann | ein lachender Mann | lachende Kinder |
| Partizip II | das gekochte Ei | ein gekochtes Ei | gekochte Eier |
Diğer hâllerde bilinen tablolar geçerlidir: Ich helfe dem weinenden Kind. / Ich kaufe einen gebrauchten Wagen. Tekrar etmek istersen sıfat çekimi rehberine bak.
sein’dan sonra sıfat-fiil, her sıfat gibi eksiz kullanılır: Die Tür ist geschlossen. Partizip I bunu yalnızca artık sıradan bir sıfat gibi kullanıldığında yapar: Der Film ist spannend.
En sık yapılan hata: sürüyor mu, bitti mi?
Birçok fiilin iki sıfat-fiili de vardır ve anlam değişir. Kendine sor: eylem şu anda mı oluyor, yoksa bitti mi?
| Sürüyor: Partizip I | Bitti: Partizip II |
|---|---|
| das kochende Wasser | das gekochte Wasser |
| die steigenden Preise | die gestiegenen Preise |
| ein überzeugender Redner | ein überzeugter Redner |
| ein spannender Film | ein gespannter Zuschauer |
İlk sütunda eylem sürüyor ya da onu isim yapıyor: kaynayan su, artan fiyatlar, ikna eden bir konuşmacı, insanı saran bir film. İkinci sütunda eylem bitmiş ya da isim ondan etkilenmiş: kaynamış su, artmış fiyatlar, ikna olmuş bir konuşmacı, merakla bekleyen bir izleyici.
Hangi sıfat-fiiller ismin önüne gelebilir
Partizip I neredeyse her fiille kullanılır. Partizip II ise ismin önüne yalnızca iki durumda gelebilir:
- Nesne alan fiiller (edilgen yapısı olanlar): das gekochte Ei, der verkaufte Wagen, die eingeladenen Gäste.
- Perfekt’i sein ile kuran ve tamamlanmış bir değişim anlatan fiiller: der angekommene Zug, das eingeschlafene Kind, die gefallenen Blätter.
Perfekt’i haben ile kuran ve nesne almayan fiiller böyle kullanılmaz. ✗ der geschlafene Mann ve ✗ der gearbeitete Kollege yanlıştır; bunun yerine ilgi cümlesi gerekir: der Mann, der geschlafen hat.
Genişletilmiş sıfat-fiil
Yazılı metinlerde (haberler, raporlar, akademik metinler) sıfat-fiilin önünde fiile ait bütün bilgiler yer alabilir: nesneler, yer, zaman, eylemi kimin yaptığı. Türkçe konuşanlar için bu yapı tanıdıktır, çünkü Türkçede de bu bilgiler ismin önüne gelir:
die von vielen Experten empfohlene Methode (“birçok uzman tarafından önerilen yöntem”)
Okumak için üç adımı izle:
- Artikelin ait olduğu ismi bul: die … Methode. Artikelden sonra bir edat ya da zarf geliyorsa (die von …, der seit …, das gestern …), büyük ihtimalle genişletilmiş bir sıfat-fiil vardır.
- İsmin hemen önünde sıfat-fiil durur: empfohlene.
- Aradaki her şey sıfat-fiili tamamlar. Bunu bir ilgi cümlesi gibi oku: die Methode, die von vielen Experten empfohlen wird.
| Genişletilmiş sıfat-fiil | İlgi cümlesi |
|---|---|
| der seit Jahren in Berlin lebende Künstler | der Künstler, der seit Jahren in Berlin lebt |
| das gestern bestellte Buch | das Buch, das gestern bestellt wurde |
| die von vielen Experten empfohlene Methode | die Methode, die von vielen Experten empfohlen wird |
Partizip I ile ilgi cümlesi etken, nesne alan bir fiilin Partizip II’si ile edilgen olur. Konuşurken ilgi cümlesi daha sık kullanılır, ama yazılı metinleri anlamak için genişletilmiş sıfat-fiili tanıman gerekir.
Sıfat ya da isim olmuş sıfat-fiiller
Bazı sıfat-fiiller o kadar sık kullanılır ki sein’dan sonra da sıradan sıfatlar gibi davranır: spannend (sürükleyici), dringend (acil), bekannt (tanınmış), verheiratet (evli), geschlossen (kapalı), verletzt (yaralı).
Bazıları ise büyük harfle ve sıfat ekleriyle isim olarak kullanılır: der Reisende / ein Reisender (yolcu), die Studierenden (öğrenciler), der Angestellte / eine Angestellte (çalışan), die Verletzten (yaralılar).
Özetle
- Partizip I (mastar + -d), ismin yaptığı ve süren bir eylemi anlatır: das weinende Kind.
- Partizip II, ismin etkilendiği bitmiş bir eylemi ya da sonucunu anlatır: das gekochte Ei, der angekommene Zug.
- İsmin önünde ikisi de sıfat eki alır; sein’dan sonra hiç ek almaz.
- Perfekt’i haben ile kuran ve nesne almayan fiillerin ismin önünde Partizip II’si olmaz.
- Genişletilmiş sıfat-fiilde artikel ile isim arasındaki her şey sıfat-fiili tamamlar: bunu bir ilgi cümlesi gibi oku.
Cevaplı alıştırmalar
Doğru ekli sıfat-fiili seç. Cevapladıktan sonra açıklamayı göreceksin.
Ne çalışmak istersin?
Cümleyi tamamla:
Durum
Sonucun
En çok zorlandığın konuyu tekrar et:
Dile ile çalışmaya devam et
Almancayı adım adım çalış ve uygulamada hatalarını tekrar et.
Uygulamayı indirPartizip I mi, Partizip II mi?
- Durum: Yumurta zaten haşlanmışIm Kühlschrank liegt ein ___ Ei.gekochtes · kochendes · gekochter
- Durum: Köpek şu anda havlıyorVorsicht vor dem ___ Hund!bellenden · gebellten · bellende
- Durum: Fiyatlar artmaya devam ediyorDie ___ Preise machen vielen Menschen Sorgen.steigenden · gestiegenen · steigende
- Durum: Tren çoktan geldiDer ___ Zug steht auf Gleis 3.angekommene · ankommende · angekommen
- Durum: Dinleyicilerini ikna ediyorSie ist eine sehr ___ Rednerin.überzeugende · überzeugte · überzeugt
Cevapları ve açıklamaları göster
- gekochtes — Yumurta zaten haşlanmış: eylem bitmiş ve yumurta ondan etkilenmiş, bu yüzden Partizip II gerekir. Nominatifte ein ve nötr bir isimle ek -es olur.
- bellenden — Köpek şu anda havlıyor: Partizip I (bellen + d). vor dem’den sonra (datif, eril) ek -en olur. Gebellt ismin önüne gelemez, çünkü bellen Perfekt’i haben ile kurar ve nesne almaz.
- steigenden — Fiyatlar artmaya devam ediyor: süren bir eylem, bu yüzden Partizip I. Fiyatlar çoktan artmış olsaydı die gestiegenen Preise derdik. Çoğulda die ile ek -en olur.
- angekommene — Tren çoktan geldi: Partizip II. Ankommen Perfekt’i sein ile kurar ve bir sonuç bildirir, bu yüzden Partizip II’si ismin önüne gelebilir. Eksiz hâli (angekommen) yalnızca fiilden sonra kullanılır: Der Zug ist angekommen.
- überzeugende — Başkalarını ikna ediyor: Partizip I. Eine überzeugte Rednerin, kendisi bir şeye ikna olmuş bir konuşmacı demektir. eine ve dişil bir isimle ek -e olur.
Ekler
- Wir helfen den ___ Kindern.weinenden · weinende · weinender
- Ich kaufe einen ___ Wagen.gebrauchten · gebrauchte · gebrauchter
- Das ist ein ___ Buch.spannendes · spannende · spannender
- Der Film ist wirklich ___.spannend · spannende · spannenden
Cevapları ve açıklamaları göster
- weinenden — Helfen datif ister; artikelli datif çoğulda ek -en olur: den weinenden Kindern. Sıfat-fiil her sıfat gibi çekimlenir.
- gebrauchten — Kaufen akuzatif ister. einen ile (eril) ek -en olur: einen gebrauchten Wagen.
- spannendes — Buch nötrdür. Nominatifte ein ile sıfat, cinsiyeti -es ekiyle gösterir: ein spannendes Buch.
- spannend — sein’dan sonra sıfat-fiil, her sıfat gibi ek almaz: Der Film ist spannend. Yalnızca ismin önünde çekimlenir.
Genişletilmiş sıfat-fiil
- Der gestern ___ Tisch ist schon da.bestellte · bestellende · bestellt
- Die von vielen Experten ___ Methode funktioniert gut.empfohlene · empfehlende · empfohlen
- Der seit zehn Jahren in Berlin ___ Künstler stellt im Museum aus.lebende · gelebte · lebenden
Cevapları ve açıklamaları göster
- bestellte — Gestern sıfat-fiile aittir: dün sipariş edilen masa. Masa eylemden etkilenir ve eylem bitmiştir, bu yüzden der’den sonra -e ekli Partizip II gerekir.
- empfohlene — Von vielen Experten eylemi kimin yaptığını belirtir, edilgen yapıdaki gibi: yöntem önerilir. -e ekli Partizip II gerekir: die empfohlene Methode.
- lebende — Sanatçı on yıldır Berlin’de yaşıyor ve hâlâ orada: Partizip I. Nominatifte eril der ile ek -e olur. Gelebt ismin önüne gelemez, çünkü leben Perfekt’i haben ile kurar.
Daha fazlası için kaynaklar
Bu rehberdeki açıklamalar ve alıştırmalar Dilelang’a aittir. Konuları incelemek veya doğrulamak için şu kaynaklara bakabilirsin:
