Przejdź do treści

B1–B2

Partizip I i II jako przymiotnik po niemiecku

Użyj Partizip I i II jako przymiotników po niemiecku: das weinende Kind, das gekochte Ei, końcówki i rozbudowany imiesłów, z 12 ćwiczeniami.

Dilelang · Zaktualizowano

Czym jest imiesłów użyty jako przymiotnik

W niemieckim czasownik może stać się przymiotnikiem i stanąć przed rzeczownikiem. Po polsku robimy podobnie: das weinende Kind to „płaczące dziecko”, a das gekochte Ei to „ugotowane jajko”. Różnica polega na tym, że niemiecki imiesłów dostaje końcówkę przymiotnika według niemieckich tabel.

Są dwa imiesłowy i każdy mówi coś innego. Ważne jest, żeby wybrać właściwy i dodać mu końcówkę przymiotnika.

Partizip I i Partizip II

ImiesłówJak się tworzyCo wyrażaPrzykład
Partizip Ibezokolicznik + d: weinen → weinendczynność trwającą w tym samym czasie; wykonuje ją rzeczownikdas weinende Kind (dziecko, które płacze)
Partizip IIforma z Perfekt: kochen → gekochtczynność zakończoną; rzeczownik jej podlega albo pokazuje jej rezultatdas gekochte Ei (ugotowane jajko)

Partizip I tworzy się z bezokolicznika i -d: lachen → lachend, schlafen → schlafend, lächeln → lächelnd. Są tylko dwa wyjątki: sein → seiend i tun → tuend. Odpowiada zdaniu względnemu w czasie teraźniejszym: das lachende Mädchen to das Mädchen, das lacht.

Partizip II to ta sama forma, której używasz w Perfekt: gekocht, geschlossen, verkauft. Przy czasownikach z dopełnieniem ma znaczenie bierne: die geschlossene Tür to die Tür, die geschlossen wurde.

Po polsku podobnie odróżniamy „wrzącą wodę” (wrze teraz) od „przegotowanej wody” (już się zagotowała). Po niemiecku obie formy też stoją przed rzeczownikiem i mają końcówkę.

Odmieniają się jak przymiotniki

Przed rzeczownikiem imiesłów dostaje takie same końcówki jak każdy przymiotnik. Końcówka stoi po -d w Partizip I albo po -t/-en w Partizip II:

ImiesłówZ der, die, dasZ ein, keinBez rodzajnika
Partizip Ider lachende Mannein lachender Mannlachende Kinder
Partizip IIdas gekochte Eiein gekochtes Eigekochte Eier

W pozostałych przypadkach obowiązują zwykłe tabele: Ich helfe dem weinenden Kind. / Ich kaufe einen gebrauchten Wagen. Jeśli chcesz je powtórzyć, zajrzyj do poradnika o odmianie przymiotników.

Po sein imiesłów nie ma końcówki, jak każdy przymiotnik: Die Tür ist geschlossen. Z Partizip I robi się tak tylko wtedy, gdy imiesłów działa już jak zwykły przymiotnik: Der Film ist spannend.

Najczęstszy błąd: trwa czy się zakończyło?

Wiele czasowników ma oba imiesłowy i znaczenie się zmienia. Zapytaj siebie: czy czynność właśnie trwa, czy już się zakończyła?

Trwa: Partizip IZakończone: Partizip II
das kochende Wasserdas gekochte Wasser
die steigenden Preisedie gestiegenen Preise
ein überzeugender Rednerein überzeugter Redner
ein spannender Filmein gespannter Zuschauer

W pierwszej kolumnie czynność trwa albo wywołuje ją rzeczownik: woda, która wrze, ceny, które rosną, mówca, który przekonuje, film, który trzyma w napięciu. W drugiej czynność się zakończyła albo rzeczownik jej podlega: woda już przegotowana, ceny, które już wzrosły, przekonany mówca, widz pełen oczekiwania.

Które imiesłowy mogą stać przed rzeczownikiem

Partizip I działa z prawie wszystkimi czasownikami. Partizip II może natomiast stać przed rzeczownikiem tylko w dwóch przypadkach:

  1. Czasowniki z dopełnieniem (te, które mają stronę bierną): das gekochte Ei, der verkaufte Wagen, die eingeladenen Gäste.
  2. Czasowniki, które tworzą Perfekt z sein i wyrażają zakończoną zmianę: der angekommene Zug, das eingeschlafene Kind, die gefallenen Blätter.

Czasowniki bez dopełnienia, które tworzą Perfekt z haben, tak nie działają. Błędne są ✗ der geschlafene Mann i ✗ der gearbeitete Kollege; potrzebne jest zdanie względne: der Mann, der geschlafen hat.

Rozbudowany imiesłów

W tekstach pisanych (wiadomości, raporty, teksty naukowe) przed imiesłowem może stać wszystko, co zwykle towarzyszy czasownikowi: dopełnienia, miejsce, czas, wykonawca czynności. To najtrudniejsza część, bo po polsku te informacje zwykle stoją po rzeczowniku:

die von vielen Experten empfohlene Methode („metoda polecana przez wielu ekspertów”)

Żeby to przeczytać, wykonaj trzy kroki:

  1. Znajdź rzeczownik, który pasuje do rodzajnika: die … Methode. Jeśli po rodzajniku stoi przyimek albo przysłówek (die von …, der seit …, das gestern …), prawie na pewno jest tu rozbudowany imiesłów.
  2. Tuż przed rzeczownikiem stoi imiesłów: empfohlene.
  3. Wszystko pomiędzy uzupełnia imiesłów. Czytaj to jak zdanie względne: die Methode, die von vielen Experten empfohlen wird.
Rozbudowany imiesłówZdanie względne
der seit Jahren in Berlin lebende Künstlerder Künstler, der seit Jahren in Berlin lebt
das gestern bestellte Buchdas Buch, das gestern bestellt wurde
die von vielen Experten empfohlene Methodedie Methode, die von vielen Experten empfohlen wird

Przy Partizip I zdanie względne jest w stronie czynnej, a przy Partizip II czasownika z dopełnieniem – w stronie biernej. W mowie częściej używa się zdania względnego, ale rozbudowany imiesłów trzeba rozpoznawać, żeby rozumieć teksty pisane.

Imiesłowy, które stały się przymiotnikami lub rzeczownikami

Niektóre imiesłowy są tak częste, że działają jak zwykłe przymiotniki, także po sein: spannend (pasjonujący), dringend (pilny), bekannt (znany), verheiratet (żonaty, zamężna), geschlossen (zamknięty), verletzt (ranny).

Inne są używane jako rzeczowniki, z wielkiej litery i z końcówkami przymiotnika: der Reisende / ein Reisender (podróżny), die Studierenden (studenci), der Angestellte / eine Angestellte (pracownik, pracownica), die Verletzten (ranni).

W skrócie

  • Partizip I (bezokolicznik + -d) wyraża trwającą czynność, którą wykonuje rzeczownik: das weinende Kind.
  • Partizip II wyraża zakończoną czynność, której rzeczownik podlega, albo jej rezultat: das gekochte Ei, der angekommene Zug.
  • Przed rzeczownikiem oba mają końcówki przymiotnika, po sein żadnej.
  • Czasowniki bez dopełnienia, które tworzą Perfekt z haben, nie mają Partizip II przed rzeczownikiem.
  • W rozbudowanym imiesłowie wszystko między rodzajnikiem a rzeczownikiem uzupełnia imiesłów: czytaj to jak zdanie względne.

Ćwiczenia z odpowiedziami

Wybierz imiesłów z właściwą końcówką. Po odpowiedzi zobaczysz wyjaśnienie.

Partizip I czy Partizip II?

  1. Sytuacja: Jajko jest już ugotowaneIm Kühlschrank liegt ein ___ Ei.gekochtes · kochendes · gekochter
  2. Sytuacja: Pies właśnie szczekaVorsicht vor dem ___ Hund!bellenden · gebellten · bellende
  3. Sytuacja: Ceny wciąż rosnąDie ___ Preise machen vielen Menschen Sorgen.steigenden · gestiegenen · steigende
  4. Sytuacja: Pociąg już przyjechałDer ___ Zug steht auf Gleis 3.angekommene · ankommende · angekommen
  5. Sytuacja: Przekonuje słuchaczySie ist eine sehr ___ Rednerin.überzeugende · überzeugte · überzeugt
Pokaż odpowiedzi i wyjaśnienia
  1. gekochtes — Jajko jest już ugotowane: czynność się zakończyła, a jajko jej podlegało, więc potrzebny jest Partizip II. Z ein i rzeczownikiem rodzaju nijakiego w mianowniku końcówka to -es.
  2. bellenden — Pies szczeka w tej chwili: Partizip I (bellen + d). Po vor dem (celownik, rodzaj męski) końcówka to -en. Gebellt nie może stać przed rzeczownikiem, bo bellen tworzy Perfekt z haben i nie ma dopełnienia.
  3. steigenden — Ceny wciąż rosną: czynność trwa, więc Partizip I. Gdyby już wzrosły, powiedzielibyśmy die gestiegenen Preise. Z die w liczbie mnogiej końcówka to -en.
  4. angekommene — Pociąg już przyjechał: Partizip II. Ankommen tworzy Perfekt z sein i wyraża rezultat, dlatego jego Partizip II może stać przed rzeczownikiem. Bez końcówki (angekommen) występuje tylko po czasowniku: Der Zug ist angekommen.
  5. überzeugende — Ona przekonuje innych: Partizip I. Eine überzeugte Rednerin to mówczyni, która sama jest o czymś przekonana. Z eine i rzeczownikiem rodzaju żeńskiego końcówka to -e.

Końcówki

  1. Wir helfen den ___ Kindern.weinenden · weinende · weinender
  2. Ich kaufe einen ___ Wagen.gebrauchten · gebrauchte · gebrauchter
  3. Das ist ein ___ Buch.spannendes · spannende · spannender
  4. Der Film ist wirklich ___.spannend · spannende · spannenden
Pokaż odpowiedzi i wyjaśnienia
  1. weinenden — Helfen wymaga celownika, a w celowniku liczby mnogiej z rodzajnikiem końcówka to -en: den weinenden Kindern. Imiesłów odmienia się jak każdy przymiotnik.
  2. gebrauchten — Kaufen wymaga biernika. Z einen (rodzaj męski) końcówka to -en: einen gebrauchten Wagen.
  3. spannendes — Buch jest rodzaju nijakiego. Z ein w mianowniku przymiotnik pokazuje rodzaj końcówką -es: ein spannendes Buch.
  4. spannend — Po sein imiesłów nie ma końcówki, jak każdy przymiotnik: Der Film ist spannend. Odmienia się tylko przed rzeczownikiem.

Rozbudowany imiesłów

  1. Der gestern ___ Tisch ist schon da.bestellte · bestellende · bestellt
  2. Die von vielen Experten ___ Methode funktioniert gut.empfohlene · empfehlende · empfohlen
  3. Der seit zehn Jahren in Berlin ___ Künstler stellt im Museum aus.lebende · gelebte · lebenden
Pokaż odpowiedzi i wyjaśnienia
  1. bestellte — Gestern należy do imiesłowu: stół zamówiony wczoraj. Stół podlega czynności, która się zakończyła, więc Partizip II z końcówką -e po der.
  2. empfohlene — Von vielen Experten mówi, kto wykonuje czynność, jak w stronie biernej: metoda jest polecana. Potrzebny jest Partizip II z końcówką -e: die empfohlene Methode.
  3. lebende — Artysta mieszka w Berlinie od dziesięciu lat i nadal tam mieszka: Partizip I. Z der w mianowniku rodzaju męskiego końcówka to -e. Gelebt nie może stać przed rzeczownikiem, bo leben tworzy Perfekt z haben.

Źródła do pogłębienia

Wyjaśnienia i ćwiczenia w tym poradniku przygotował Dilelang. Możesz sprawdzić i zgłębić zagadnienia w tych źródłach:

Wykorzystaj wiedzę w praktyce

Dilelang łączy ścieżkę gramatyki A1–B2, fiszki w Skrzyni słów i powtórki w Kuźni Błędów. Aplikacja jest już w App Store i Google Play. Zrób test A1: dziesięć pytań takich jak w aplikacji.

Zrób test A1