Almancada ilgi cümleleri: der, den, dem ve denen

Bir isme bilgi eklemek

İlgi cümlesi hangi kişiden ya da şeyden söz ettiğini belirtmeni sağlar: Die Frau, die neben mir wohnt, arbeitet im Museum. (“Yanımda oturan kadın müzede çalışıyor”). İlgi zamiri die, Frau’ya gönderme yapar. Türkçede bu bilgi ismin önüne “-an/-en” ya da “-dığı” ile gelir; Almancada ise ismin arkasına, ayrı bir cümle olarak gelir.

İlgi cümlesi virgüllerle ayrılır. Ana cümlenin içinde duruyorsa bir açılış ve bir kapanış virgülü gerekir. Bu ilgi cümlelerinde çekimli fiil sona gider.

Cinsiyet ve sayı dışarıdan, hâl içeriden

İki şeyi kontrol et:

1. Öncül: gönderme yaptığın isim cinsiyeti ve sayıyı belirler.
2. İlgi cümlesindeki görev: hâli belirler. Özne mi, nesne mi, yoksa bir edatın tümleci mi?

Der Nachbar, den ich besuche, ist Musiker. (“Ziyaret ettiğim komşu müzisyen”) cümlesinde Nachbar eril ve tekildir. den ich besuche içinde ich öznedir, den ise besuchen’in nesnesidir: bu yüzden Der Nachbar ana cümlenin öznesi olsa da Akkusativ kullanırız.

İlgi zamirleri tablosu

Biçimlerin çoğu belirli artikelle aynıdır. Dativ çoğuldaki denen’e ve Genitiv’deki dessen/deren’e dikkat et. Örnek: Die Musiker, denen wir zuhören, spielen leise. (“Dinlediğimiz müzisyenler sessizce çalıyor”). Zuhören Dativ ister.

Sahiplik için: Die Autorin, deren Buch ich lese, lebt in Wien. (“Kitabını okuduğum yazar Viyana’da yaşıyor”). Deren, Autorin’e gönderme yapar; Buch’un nötr cinsiyetine göre seçilmez.

Edatlı ilgi cümleleri

Edat ilgi zamirinin önüne gelir ve hâlini belirler: Das Team, mit dem ich arbeite, ist klein. (“Birlikte çalıştığım ekip küçük”). Team nötr tekildir ve mit Dativ ister: mit dem.

Perfekt’te çekimli yardımcı fiil ilgi cümlesini kapatır: Das Paket, das ich bestellt habe, ist angekommen. (“Sipariş ettiğim paket geldi”). Fiil ayrılabilense bu konumda bitişik kalır: Der Kurs, der morgen anfängt, ist ausgebucht. (“Yarın başlayan kurs dolu”).

Cümlelerini kontrol etmek için bir yöntem

Önce iki bağımsız cümle yaz. Sonra tekrarlanan ismi ilgi zamiriyle değiştir ve çekimli fiili sona koy. Virgülleri kontrol et ve sonucu baştan sona oku. Hâlden emin değilsen Akkusativ ve Dativ rehberini tekrar et; sabit bir edat varsa edatlı fiiller rehberine bak.

Cevaplı alıştırmalar

Çözümleri açmadan önce cevap ver. Her cevap biçimin nedenini açıklar:

1. Die Frau, ___ hier arbeitet, heißt Nora.
2. Der Film, ___ wir sehen, ist neu.
3. Das Kind, ___ ich helfe, ist müde.
4. Die Gäste, mit ___ wir sprechen, kommen aus Peru.
5. Der Autor, ___ Roman ich lese, wohnt in Berlin.
6. “Sırt çantasını görüyorum. Sırt çantasını dün aldın.” cümlelerini birleştir. Rucksack ve Perfekt kullan.

Cevapları ve açıklamaları göster

1. die: dişil tekil ve arbeitet'in öznesi; Nominativ.
2. den: eril tekil ve sehen'in nesnesi; Akkusativ.
3. dem: nötr tekil; helfen Dativ ister.
4. denen: çoğul ve mit'in istediği Dativ.
5. dessen: eril öncül Autor'a gönderme yapan sahiplik.
6. Ich sehe den Rucksack, den du gestern gekauft hast.: den eril Akkusativ'tir; hast ilgi cümlesini kapatır.