Przejdź do treści

B2

Konjunktiv I: mowa zależna po niemiecku

Naucz się Konjunktiv I, by przekazywać cudze słowa: er habe, sie sei, kiedy użyć hätte lub würde, przeszłość i przyszłość oraz ćwiczenia z wyjaśnieniami.

Dilelang · Zaktualizowano

Do czego służy Konjunktiv I

Konjunktiv I służy do przekazywania tego, co powiedział ktoś inny, bez przyjmowania tego za swoje. To tryb mowy zależnej, używany przede wszystkim w wiadomościach, raportach i tekstach formalnych.

„Ich habe keine Zeit.“→Er sagt, er habe keine Zeit.
„Der Fahrer ist verletzt.“→Die Polizei meldet, der Fahrer sei verletzt.

Po polsku: „Nie mam czasu” → „Mówi, że nie ma czasu”; „Kierowca jest ranny” → „Policja informuje, że kierowca jest ranny”. Konjunktiv I sygnalizuje, że informacja pochodzi od kogoś innego: piszący ją przekazuje, ale nie twierdzi, że jest prawdziwa.

Dobra wiadomość: w praktyce prawie zawsze zobaczysz go w 3. osobie (er, sie, es). Na poziomie B2 wystarczy go rozpoznawać i umieć utworzyć 3. osobę.

Jak się go tworzy

Weź temat bezokolicznika i dodaj końcówki -e, -est, -e, -en, -et, -en. Tej regule podlegają wszystkie czasowniki, także nieregularne i modalne; tylko sein ma własne formy.

Osobahabenkommenkönnensein
ichhabekommekönnesei
duhabestkommestkönnestseist
er / sie / eshabekommekönnesei
wirhabenkommenkönnenseien
ihrhabetkommetkönnetseiet
sie / Siehabenkommenkönnenseien

Zwróć uwagę na 3. osobę liczby pojedynczej: zawsze kończy się na -e, nigdy na -t. To najbardziej widoczna różnica w porównaniu z trybem oznajmującym: er hat → er habe, sie kommt → sie komme, er kann → er könne.

Gdy forma jest taka sama jak w trybie oznajmującym

W kilku osobach Konjunktiv I jest identyczny z czasem teraźniejszym: sie haben, wir kommen. Wtedy nie widać już, że to mowa zależna, i używa się innej formy. Decyduj w tej kolejności:

  1. Czy Konjunktiv I różni się od trybu oznajmującego? Użyj go: Er sagt, er habe Hunger.
  2. Czy jest taki sam? Użyj Konjunktiv II: Die Kinder sagen, sie hätten Hunger.
  3. Czy Konjunktiv II też jest taki sam, tym razem jak Präteritum? Użyj würde + bezokolicznik: Die Arbeiter sagen, sie würden zu viel arbeiten.

W pierwszym przykładzie sie haben jest takie samo jak tryb oznajmujący; w drugim także sie arbeiteten jest takie samo jak Präteritum:

sie haben→sie hätten
sie arbeiten / sie arbeiteten→sie würden arbeiten

Dlatego w mowie zależnej formy się mieszają: Er sagt, er habe Zeit, aber seine Kollegen hätten keine. („Mówi, że on ma czas, ale jego koledzy nie”). To nie błąd: każda forma jest tą, która jasno pokazuje, że to słowa kogoś innego.

Przeszłość i przyszłość w mowie zależnej

Konjunktiv I ma tylko trzy czasy. Każdy czas przeszły zdania wyjściowego (Präteritum, Perfekt lub Plusquamperfekt) zmienia się w habe lub sei + Partizip II, z tym samym czasownikiem posiłkowym co w Perfekt.

„Ich arbeite viel.“→Sie sagt, sie arbeite viel.
„Ich arbeitete / habe viel gearbeitet.“→Sie sagt, sie habe viel gearbeitet.
„Ich bin gestern gekommen.“→Sie sagt, sie sei gestern gekommen.
„Ich werde morgen kommen.“→Sie sagt, sie werde morgen kommen.

Zmień też zaimki w zależności od tego, kto mówi: ich zmienia się w er lub sie, tak jak po polsku „mam” zmienia się w „ma”.

Z dass, pytania i polecenia

  • Bez dass zdanie zachowuje szyk zdania głównego, z czasownikiem na drugim miejscu: Er sagt, er habe keine Zeit.
  • Z dass czasownik stoi na końcu, jak w każdym zdaniu podrzędnym: Er sagt, dass er keine Zeit habe.
  • Pytania wprowadza się za pomocą ob lub zaimka pytającego: Sie fragt, ob er Zeit habe. / Sie fragt, wann er komme.
  • Polecenia i rady przekazuje się za pomocą sollen: Schlafen Sie mehr! → Der Arzt sagt, ich solle mehr schlafen.

Gdzie go spotkasz

Konjunktiv I należy do języka pisanego: wiadomości, raportów, protokołów i tekstów naukowych. W mowie większość ludzi używa trybu oznajmującego albo Konjunktiv II: Er hat gesagt, dass er keine Zeit hat. To zdanie jest poprawne w rozmowie; na pisemnym egzaminie B2 lub w tekście formalnym lepiej użyć Konjunktiv I.

Występuje też w kilku stałych wyrażeniach, które warto rozpoznawać: Gott sei Dank! („Dzięki Bogu!”), Es lebe die Freiheit! („Niech żyje wolność!”) oraz w przepisach: Man nehme 200 Gramm Mehl. („Weź 200 gramów mąki”).

W skrócie

  • Konjunktiv I przekazuje to, co mówi ktoś inny, przede wszystkim w tekstach pisanych.
  • Tworzy się go od tematu bezokolicznika + -e w 3. osobie: er habe, sie komme, er könne. sein daje er sei.
  • Jeśli jest taki sam jak tryb oznajmujący, użyj Konjunktiv II (sie hätten); jeśli ten jest taki sam jak Präteritum, użyj würde + bezokolicznik.
  • Przeszłość to habe lub sei + Partizip II, a przyszłość werde + bezokolicznik.
  • W mowie często używa się trybu oznajmującego; w tekstach formalnych i na egzaminach pisemnych — Konjunktiv I.

Ćwiczenia z odpowiedziami

Wszystkie zdania pochodzą z tekstów pisanych lub formalnych, w których oczekuje się mowy zależnej. Wybierz właściwą formę i przeczytaj wyjaśnienie.

Formy Konjunktiv I

  1. Sytuacja: Wiadomość prasowa, mowa zależnaDer Minister sagt, er ___ keine Zeit.habe · hat · hätte
  2. Sytuacja: Wiadomość prasowa, mowa zależnaDie Polizei meldet, der Fahrer ___ leicht verletzt.sei · ist · wäre
  3. Sytuacja: Tekst pisany, mowa zależnaSie erzählt, sie ___ aus Hamburg.komme · kommt · kam
  4. Sytuacja: Tekst pisany, mowa zależnaEr erklärt, er ___ nicht schwimmen.könne · kann · konnte
  5. Sytuacja: Rada lekarza, mowa zależnaDer Arzt sagt, ich ___ mehr schlafen.solle · soll · sollte
Pokaż odpowiedzi i wyjaśnienia
  1. habe — Habe to Konjunktiv I czasownika haben w 3. osobie. Hat to tryb oznajmujący: w pisanej wiadomości wybiera się habe.
  2. sei — Sei to Konjunktiv I czasownika sein. Wäre to Konjunktiv II i nie jest tu potrzebne, bo sei różni się od formy oznajmującej ist.
  3. komme — Komme to Konjunktiv I czasownika kommen z sie (ona): temat komm- i końcówka -e.
  4. könne — Czasowniki modalne też tworzą Konjunktiv I od tematu bezokolicznika: können → er könne.
  5. solle — Polecenie lub radę w mowie zależnej wyraża się za pomocą sollen; w Konjunktiv I: ich solle.

Konjunktiv II czy würde

  1. Sytuacja: Tekst pisany, mowa zależnaDie Kinder sagen, sie ___ Hunger.hätten · haben · habe
  2. Sytuacja: Tekst pisany, mowa zależnaDie Arbeiter sagen, sie ___ zu viel arbeiten.würden · werden · wurden
Pokaż odpowiedzi i wyjaśnienia
  1. hätten — Konjunktiv I sie haben jest taki sam jak tryb oznajmujący, dlatego używa się Konjunktiv II: sie hätten.
  2. würden — Sie arbeiten jest takie samo jak tryb oznajmujący, a sie arbeiteten jak Präteritum. Dlatego używa się würde + bezokolicznik: sie würden arbeiten.

Przeszłość i przyszłość

  1. Sytuacja: Tekst pisany, mowa zależnaSie sagt, sie ___ gestern im Kino gewesen.sei · habe · wäre
  2. Sytuacja: Tekst pisany, mowa zależnaEr behauptet, er ___ das Geld nicht genommen.habe · sei · hat
  3. Sytuacja: Komunikat pisemny, mowa zależnaDas Museum teilt mit, es ___ im Mai wieder öffnen.werde · wird · würde
Pokaż odpowiedzi i wyjaśnienia
  1. sei — Sein tworzy Perfekt z sein, więc przeszłość w mowie zależnej to sei + gewesen.
  2. habe — Nehmen tworzy Perfekt z haben: er habe … genommen. Ta forma odpowiada zarówno Präteritum, jak i Perfekt w mowie niezależnej.
  3. werde — Przyszłość w mowie zależnej tworzy się z werde + bezokolicznik. Würde nie jest potrzebne, bo es werde różni się od formy oznajmującej es wird.

Źródła do pogłębienia

Wyjaśnienia i ćwiczenia w tym poradniku przygotował Dilelang. Możesz sprawdzić i zgłębić zagadnienia w tych źródłach:

Wykorzystaj wiedzę w praktyce

Dilelang łączy ścieżkę gramatyki A1–B2, fiszki w Skrzyni słów i powtórki w Kuźni Błędów. Aplikacja jest już w App Store i Google Play. Zrób test A1: dziesięć pytań takich jak w aplikacji.

Zrób test A1