Przejdź do treści

A1–A2

Przyimki czasu w niemieckim: am, im, um, seit i vor

Poznaj am, im, um, seit i vor: tabela, przykłady dat i czasu trwania, częste błędy oraz dziewięć ćwiczeń z odpowiedziami i wyjaśnieniami.

Dilelang · Zaktualizowano

Wybierz według relacji czasowej

Nie tłumacz każdego polskiego „w”, „o” czy „od” jednym niemieckim przyimkiem. Najpierw ustal, czy chodzi o datę, godzinę, trwającą sytuację czy wcześniejsze wydarzenie. Tabela podsumowuje ćwiczone tutaj użycia:

FormaUżyciePrzykłady
amDzień, data lub pora dniaam Montag; am 3. Mai; am Abend
imMiesiąc lub pora rokuim Juli; im Winter
umGodzinaum acht Uhr; um halb acht
seitPoczątek lub okres do terazseit 2023; seit drei Monaten
vorCzas od wydarzenia lub przed wydarzeniemvor drei Jahren; vor dem Essen

Am, im i um: dni, miesiące i godziny

Używaj am przy dniach i datach: am Montag („w poniedziałek”), am 3. Mai („3 maja”). Także przy porach dnia: am Morgen, am Abend („rano”, „wieczorem”). Noc ma inną częstą konstrukcję: in der Nacht („w nocy”), nie am Nacht.

Używaj im przy miesiącach i porach roku: im Juli, im Winter („w lipcu”, „zimą”). Używaj um przy godzinie: um acht Uhr („o ósmej”). um halb acht oznacza „o wpół do ósmej”: halb acht to pół godziny przed ósmą. Odróżniaj godzinę spotkania od czasu jego trwania.

Seit: od kiedy coś trwa

Seit podaje początek sytuacji lub okres sięgający chwili odniesienia. W Ich wohne seit 2023 in Berlin. („Mieszkam w Berlinie od 2023 roku”) i Ich lerne seit drei Monaten Deutsch. („Uczę się niemieckiego od trzech miesięcy”) sytuacja trwa teraz. Możesz wskazać datę początku lub dotychczasowy czas trwania.

Jeśli sytuacja nadal trwa, niemiecki zwykle używa czasu teraźniejszego: wohne, lerne. Seit nie wymaga zawsze teraźniejszości: w opowieści o przeszłości sytuacja może trwać do przeszłego momentu odniesienia. Pytaj Seit wann wohnst du hier? („Od kiedy tu mieszkasz?”) lub Wie lange lernst du schon Deutsch? („Jak długo uczysz się niemieckiego?”).

Vor: jak dawno lub przed czym

Vor + okres umieszcza wydarzenie przed chwilą odniesienia: Ich bin vor drei Jahren nach Berlin gezogen. („Przeprowadziłem się do Berlina trzy lata temu”). Przeprowadzka miała miejsce wtedy; samo zdanie nie mówi, czy nadal tam mieszkam. Porównaj seit drei Jahren (trwająca sytuacja) z vor drei Jahren (trzy lata temu).

Vor oznacza też „przed” wydarzeniem: Ich wasche mir vor dem Essen die Hände. („Myję ręce przed jedzeniem”). Nie musi chodzić o przeszłość: Morgen rufe ich dich vor dem Kurs an. („Jutro zadzwonię do ciebie przed kursem”) opisuje przyszłą czynność. Dopełnienie i kontekst decydują o znaczeniu.

Celownik i formy ściągnięte

Am = an dem, a im = in dem. W tych użyciach czasowych an i in łączą się z celownikiem, podobnie seit i czasowe vor: seit einem Monat, vor einer Woche. Wiele form liczby mnogiej otrzymuje -n: seit drei Monaten, vor zwei Tagen. Um wymaga biernika, choć oznaczenie nie jest widoczne w um acht Uhr. W dacie am dritten Mai liczebnik porządkowy ma -en. Nie stosuj przestrzennej reguły ruchu i miejsca do tych wyrażeń czasu.

Bez przyimka i z in dla przyszłości

Z heute, morgen, gestern nie potrzeba przyimka: Wir treffen uns morgen. („Spotkamy się jutro”). Rzeczownik Morgen w am Morgen oznacza „rano”; przysłówek morgen oznacza „jutro”. Przy samych latach używaj 2026 lub im Jahr 2026; unikaj im 2026 w tym wzorze.

Aby powiedzieć „za” określony czas, użyj in + celownik: Wir treffen uns in zwei Tagen. („Spotkamy się za dwa dni”). Porównaj vor zwei Tagen (dwa dni temu), seit zwei Tagen (od dwóch dni) i in zwei Tagen (za dwa dni). Różnica dotyczy relacji czasowej, nie tylko końcówki.

Ćwiczenia z odpowiedziami

Wybierz formę uzupełniającą zdanie. Dwa tematy: kalendarz i godziny; ciągłość i czas względny. Po odpowiedzi zobaczysz rozwiązanie i wyjaśnienie.

Kalendarz i godziny

  1. Der Kurs beginnt ___ Montag.am · im · um
  2. Wir haben ___ Juli Urlaub.im · am · um
  3. Der Zug fährt ___ acht Uhr ab.um · am · im
  4. ___ 3. Mai beginnt der Kurs.Am · Im · Um
  5. Ich schlafe ___ Nacht.in der · am · im
Pokaż odpowiedzi i wyjaśnienia
  1. am — Montag to dzień tygodnia: am Montag.
  2. im — Juli to miesiąc: im Juli.
  3. um — Godzinę wprowadza um: um acht Uhr.
  4. Am — Data wymaga am; na początku zdania piszemy Am. Kropka w 3. oznacza liczebnik porządkowy.
  5. in der — Typowe wyrażenie to in der Nacht. Nacht jest żeńskie, więc im nie pasuje.

Seit, vor i in

  1. Ich lerne ___ drei Monaten Deutsch und lerne weiter.seit · vor · in
  2. Ich bin ___ drei Jahren nach Berlin gezogen.vor · seit · in
  3. Ich wasche mir ___ dem Essen die Hände.vor · um · im
  4. Heute ist Montag. Wir treffen uns am Mittwoch, also ___ zwei Tagen.in · seit · vor
Pokaż odpowiedzi i wyjaśnienia
  1. seit — Nauka zaczęła się wcześniej i trwa: seit drei Monaten. Lerne jest w czasie teraźniejszym.
  2. vor — Przeprowadzka odbyła się trzy lata temu: vor drei Jahren. Seit nie opisuje tutaj jednorazowego wydarzenia.
  3. vor — Vor dem Essen oznacza przed jedzeniem. Czasowe vor wymaga celownika.
  4. in — Dziś jest poniedziałek, a spotkanie odbędzie się w środę: in zwei Tagen, za dwa dni.

Źródła do pogłębienia

Wyjaśnienia i ćwiczenia w tym poradniku przygotował Dilelang. Możesz sprawdzić i zgłębić zagadnienia w tych źródłach:

Wykorzystaj wiedzę w praktyce

Dilelang łączy ścieżkę gramatyki A1–B2, fiszki w Skrzyni słów i powtórki w Kuźni Błędów. Aplikacja jest już w App Store i Google Play. Zrób test A1: dziesięć pytań takich jak w aplikacji.

Zrób test A1