A2–B1
Bezokolicznik z zu w niemieckim: zasady, um … zu i damit
Dowiedz się, kiedy używać zu, jak tworzyć anzurufen i wybierać um … zu lub damit. Przykłady, przecinki i dziewięć ćwiczeń z wyjaśnieniami.
Dilelang · Zaktualizowano
Czym jest bezokolicznik z zu
Bezokolicznik to podstawowa forma czasownika: lernen, kommen, anrufen. W konstrukcji z zu nie jest odmieniany: Ich versuche, jeden Tag Deutsch zu lernen. („Próbuję codziennie uczyć się niemieckiego”). Versuche jest odmienione; zu lernen kończy tutaj grupę bezokolicznikową. Jej uzupełnienia, np. jeden Tag Deutsch, stoją wcześniej.
Kiedy używać zu
Użycie zu zależy od konstrukcji. Występuje z versuchen (próbować), planen (planować), hoffen (mieć nadzieję) oraz vorhaben (zamierzać): Ich habe vor, dich morgen anzurufen. („Zamierzam jutro do ciebie zadzwonić”). Ucz się całego wyrażenia zamiast tłumaczyć słowo po słowie.
Zu występuje również z niektórymi wyrażeniami z przymiotnikiem lub rzeczownikiem: Es ist wichtig, pünktlich zu kommen. („Ważne jest przyjść punktualnie”) i Ich habe keine Zeit, heute zu kochen. („Nie mam czasu dziś gotować”). Nie każde połączenie dwóch czasowników wymaga zu.
Czasowniki rozdzielne: miejsce zu
Przy czasownikach prostych i nierozdzielnych zu piszemy osobno przed bezokolicznikiem. Przy rozdzielnych wstawiamy je między partykułę a czasownik i zapisujemy całość razem: an + zu + rufen → anzurufen.
| Bezokolicznik | Forma z zu | Wzór |
|---|---|---|
| lernen | zu lernen | Czasownik prosty |
| anrufen | anzurufen | Czasownik rozdzielny |
| besuchen | zu besuchen | Czasownik nierozdzielny |
Przy vorhaben także czasownik główny może się rozdzielać przy odmianie: w Ich habe vor, dich morgen anzurufen. habe … vor należy do vorhaben, a anzurufen do anrufen. Nie zapisuj tego bezokolicznika jako zu anrufen ani an zu rufen.
Kiedy bezokolicznik występuje bez zu
Po czasowniku modalnym, który bezpośrednio określa drugi czasownik, ten bezokolicznik jest bez zu: Ich möchte heute Deutsch lernen. („Chciałbym dziś uczyć się niemieckiego”). Tak samo z werden tworzącym czas przyszły: Morgen werde ich Deutsch lernen. („Jutro będę uczyć się niemieckiego”). Bezokolicznik bez zu występuje także w Ich gehe einkaufen. („Idę na zakupy”). Te przykłady nie obejmują wszystkich konstrukcji.
Czasownik modalny może sam być bezokolicznikiem w grupie wymagającej zu: Ich lerne Deutsch, um in Berlin arbeiten zu können. („Uczę się niemieckiego, żeby móc pracować w Berlinie”). Arbeiten zależy od können i pozostaje bez zu; zu können kończy grupę z um. Nie obowiązuje więc zasada „przy modalnych nigdy nie ma zu”.
Kto działa: zu, um … zu i damit
W Ich versuche, Deutsch zu lernen. ich zarówno próbuje, jak i się uczy. Bezokolicznik może jednak odnosić się do innej osoby wskazanej w zdaniu głównym: Ich bitte dich, morgen das Buch mitzubringen. („Proszę cię, żebyś jutro przyniósł książkę”). Książkę przynosi du, osoba wskazana przez dich. Czasownik i konstrukcja określają wykonawcę; nie powtarzaj podmiotu przed bezokolicznikiem.
Um … zu wyraża cel. W tych przykładach w stronie czynnej ta sama osoba wykonuje obie czynności: Ich lerne Deutsch, um in Berlin zu arbeiten. („Uczę się niemieckiego, żeby pracować w Berlinie”). Damit wprowadza zdanie z wyraźnym podmiotem i odmienionym czasownikiem na końcu: Ich spreche langsam, damit du mich verstehst. („Mówię powoli, żebyś mnie rozumiał”). Ich mówi, a du rozumie. Damit może też wystąpić przy tej samej osobie: Ich lerne Deutsch, damit ich in Berlin arbeiten kann.
Przecinki przy grupach bezokolicznikowych
Według zasad pisowni z 2024 roku grupy bezokolicznikowe o funkcji zdania oddzielamy przecinkiem; w rozbudowanych grupach z zu przecinek nie jest już opcjonalny. Nasze przykłady z versuchen, vorhaben i um … zu mają przecinek. Szczegóły znajdziesz w poradniku o przecinkach.
Nie stawiaj przecinka przed każdym zu: gdy tworzy orzeczenie złożone, jak w Er scheint müde zu sein. („Wydaje się zmęczony”), nie oddzielamy go. Przy prostym, nierozbudowanym bezokoliczniku, np. Ich versuche(,) zu schlafen, przecinek można pominąć. O interpunkcji decyduje struktura, nie samo słowo zu.
Ćwiczenia z odpowiedziami
Wybierz formę uzupełniającą zdanie. Najpierw ćwicz zu i jego pozycję, potem bezokoliczniki bez zu oraz wyrażanie celu. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Co chcesz ćwiczyć?
Uzupełnij zdanie:
Sytuacja
Twój wynik
Powtórz temat, który sprawił Ci najwięcej trudności:
Ćwicz dalej z Dile
Ćwicz niemiecki krok po kroku i powtarzaj swoje błędy w aplikacji.
Pobierz aplikacjęZu i czasowniki rozdzielne
- Ich versuche, jeden Tag Deutsch ___.zu lernen · lernen · zu lerne
- Ich habe vor, dich morgen ___.anzurufen · zu anrufen · an zu rufen
- Es ist wichtig, pünktlich ___.zu kommen · kommen · zu kommt
- Ich bitte dich, morgen das Buch ___.mitzubringen · zu mitbringen · mitbringen
Pokaż odpowiedzi i wyjaśnienia
- zu lernen — Versuchen dopuszcza tę grupę z zu. Czasownik pozostaje w bezokoliczniku: zu lernen.
- anzurufen — Anrufen jest rozdzielne: an + zu + rufen zapisujemy razem jako anzurufen.
- zu kommen — Es ist wichtig dopuszcza bezokolicznik z zu: pünktlich zu kommen.
- mitzubringen — Mitbringen jest rozdzielne: mitzubringen. Książkę przynosi osoba, do której kierujemy prośbę, dich/du.
Bez zu i cel
- Ich möchte heute Deutsch ___.lernen · zu lernen · lerne
- Morgen werde ich Deutsch ___.lernen · zu lernen · lerne
- Ich lerne Deutsch, ___ in Berlin zu arbeiten.um · damit · weil
- Ich spreche langsam, ___ du mich verstehst.damit · um · zu
- Ich lerne Deutsch, um in Berlin arbeiten ___.zu können · können · zu kann
Pokaż odpowiedzi i wyjaśnienia
- lernen — Möchte bezpośrednio określa lernen: bezokolicznik występuje bez zu.
- lernen — Werden tworzy tutaj przyszłość z bezokolicznikiem bez zu: werde … lernen.
- um — Cel z bezokolicznikiem wyrażamy przez um … zu: um in Berlin zu arbeiten.
- damit — Damit wprowadza zdanie z podmiotem du i odmienionym verstehst. Um wymaga w tych przykładach bezokolicznika.
- zu können — W grupie um … zu z czasownikiem modalnym zu stoi przy końcowym modalnym: arbeiten zu können. Arbeiten zależy od können i pozostaje bez zu.
Źródła do pogłębienia
Wyjaśnienia i ćwiczenia w tym poradniku przygotował Dilelang. Możesz sprawdzić i zgłębić zagadnienia w tych źródłach:
