Przejdź do treści

A1–A2

Tryb rozkazujący w niemieckim: du, ihr i Sie

Poznaj polecenia Schließ, Schließt i Schließen Sie oraz formy Fahr, Lies i Arbeite. Osiem ćwiczeń z odpowiedziami i wyjaśnieniami.

Dilelang · Zaktualizowano

Do kogo się zwracasz?

Tryb rozkazujący służy do proszenia o działanie, udzielania instrukcji lub zapraszania. Nie zawsze oznacza ostry rozkaz: liczą się sytuacja i ton. Najpierw ustal, czy mówisz do jednej osoby na ty, do kilku osób czy używasz formy grzecznościowej. W prostych zdaniach z tego poradnika czasownik stoi na początku.

  • du: jedna osoba, do której mówisz na ty. Zwykle pomijasz du: Schließ die Tür! („Zamknij drzwi!”).
  • ihr: kilka osób, do których zwracasz się nieformalnie. Użyj formy czasu teraźniejszego dla ihr bez zaimka: Schließt die Tür!
  • Sie: forma grzecznościowa dla jednej lub kilku osób. Forma czasownika zwykle odpowiada bezokolicznikowi; Sie pozostaje po czasowniku: Schließen Sie die Tür!

Tworzenie trybu rozkazującego dla du

Przy wielu czasownikach regularnych można wyjść od formy du w czasie teraźniejszym i usunąć zaimek oraz końcówkę: du lernst → Lern! Nie jest to uniwersalna reguła usuwania liter: du schließt → Schließ! traci tylko t, bo temat kończy się już na ß.

Wiele czasowników dopuszcza formę krótką lub końcowe -e: Schließ! / Schließe!, Geh! / Gehe!, Lösch! / Lösche! Krótkie formy są częste w mowie.

Przegłos a → ä z czasu teraźniejszego znika: du fährst → Fahr!, nie Fähr! Czasowniki ze zmianą e → i/ie, takie jak lesen i helfen, zachowują ją:

du liest→Lies!
du hilfst→Hilf!

Nie dodawaj do tych form -e.

Zapamiętaj Arbeite! i Warte! z -e, a także Öffne! Du arbeitest nie daje Arbeit! Naucz się szczególnych form sein: Sei!, Seid!, Seien Sie!

Porównaj formy

BezokolicznikduihrSie
schließenSchließ(e)!Schließt!Schließen Sie!
gehenGeh(e)!Geht!Gehen Sie!
fahrenFahr(e)!Fahrt!Fahren Sie!
löschenLösch(e)!Löscht!Löschen Sie!
lesenLies!Lest!Lesen Sie!
arbeitenArbeite!Arbeitet!Arbeiten Sie!
seinSei!Seid!Seien Sie!

Czasowniki rozdzielne, przeczenie i ton

Przedrostek rozdzielny stoi na końcu: Steh bitte auf! W Geh raus! raus oznacza „na zewnątrz”; ta forma jest częsta w codziennej mowie.

Polecenie można zanegować przez nicht: Lösch die E-Mail nicht! („Nie usuwaj e-maila!”).

Bitte może złagodzić prośbę: Schließen Sie bitte die Tür. W zaproszeniu partykuła doch może brzmieć zachęcająco: Komm doch mit! Samo Sie nie gwarantuje uprzejmego tonu. Mniej bezpośrednia prośba to Könnten Sie bitte die Tür schließen? Tryb rozkazujący może kończyć się kropką lub wykrzyknikiem.

Ćwiczenia

Wybierz poprawną odpowiedź. Po odpowiedzi zobaczysz rozwiązanie i wyjaśnienie.

Du · Ihr · Sie

  1. Sytuacja: du: schließen___ die Tür!Schließ · Schließt · Schließen
  2. Sytuacja: ihr: schließen___ die Tür!Schließt · Schließ · Schließen
  3. Sytuacja: Sie: schließen___ die Tür!Schließen Sie · Sie schließen · Schließt Sie
Pokaż odpowiedzi i wyjaśnienia
  1. Schließ — Schließ die Tür! / Schließe die Tür! — Pomiń du. Schließe też jest poprawne; temat kończy się na ß.
  2. Schließt — Schließt die Tür! — Zostaje forma teraźniejsza dla ihr, bez zaimka.
  3. Schließen Sie — Schließen Sie die Tür! — W formie grzecznościowej Sie stoi po czasowniku.

Tworzenie trybu rozkazującego dla du

  1. Sytuacja: du: fahren___ nach Köln!Fahr · Fähr · Fährt
  2. Sytuacja: du: lesen___ das Buch!Lies · Les · Liest
  3. Sytuacja: du: arbeiten___ bitte konzentriert!Arbeite · Arbeitet · Arbeiten
  4. Sytuacja: du: aufstehen___ bitte ___!Steh bitte auf! · Aufsteh bitte! · Stehst bitte auf!
  5. Sytuacja: du: sein___ bitte pünktlich!Sei · Bist · Sein
Pokaż odpowiedzi i wyjaśnienia
  1. Fahr — Fahr nach Köln! / Fahre nach Köln! — Tryb rozkazujący liczby pojedynczej nie zachowuje przegłosu z du fährst. Fahre też jest poprawne.
  2. Lies — Lies das Buch! — Lesen zachowuje zmianę e → ie: Lies, bez dodatkowego -e.
  3. Arbeite — Arbeite bitte konzentriert! — Ćwiczona tu forma standardowa zachowuje -e: Arbeite.
  4. Steh bitte auf! — Steh bitte auf! / Stehe bitte auf! — Aufstehen jest rozdzielny: auf stoi na końcu. Stehe też jest poprawne.
  5. Sei — Sei bitte pünktlich! — Sein ma szczególną formę Sei dla du.

Źródła do pogłębienia

Wyjaśnienia i ćwiczenia w tym poradniku przygotował Dilelang. Możesz sprawdzić i zgłębić zagadnienia w tych źródłach:

Wykorzystaj wiedzę w praktyce

Dilelang łączy ścieżkę gramatyki A1–B2, fiszki w Skrzyni słów i powtórki w Kuźni Błędów. Aplikacja jest już w App Store i Google Play. Zrób test A1: dziesięć pytań takich jak w aplikacji.

Zrób test A1