B1–B2
Dopełniacz w niemieckim: des, der, posiadanie i przyimki
Poznaj niemiecki Genitiv: tabele des i der, końcówki -s i -es, imiona, przyimki oraz von. Osiem ćwiczeń z odpowiedziami i wyjaśnieniami.
Dilelang · Zaktualizowano
Co wyraża dopełniacz
Genitiv wyraża między innymi posiadanie lub przynależność. W das Auto meines Vaters („samochód mojego ojca”) meines Vaters wskazuje właściciela. Wessen Auto ist das? oznacza „czyj?”. Nie każdy dopełniacz oznacza posiadanie: die Tür des Hauses („drzwi domu”) łączy część z całością.
Przypadek dotyczy grupy określającej rzeczownik, a nie automatycznie całego zdania: w Ich sehe das Auto meines Vaters. („Widzę samochód mojego ojca”) das Auto jest w bierniku, a meines Vaters w dopełniaczu. Ten poradnik obejmuje grupy z rodzajnikiem, imiona i częste przyimki.
Rodzajniki i formy dzierżawcze w dopełniaczu
Wybierz formę według rodzaju i liczby rzeczownika w dopełniaczu. W die Tür des Hauses liczy się nijakie Haus, nie żeńskie Tür. Formy dzierżawcze i „kein“ odmieniają się według wzoru „ein“: meines Bruders, keiner Frau. Nie ma rodzajnika nieokreślonego w liczbie mnogiej; kreska w tabeli oznacza jego brak.
| Rodzaj / liczba | Określony | Nieokreślony | Dzierżawczy: mein | Przykład |
|---|---|---|---|---|
| Męski | des | eines | meines | des Vaters |
| Żeński | der | einer | meiner | der Mutter |
| Nijaki | des | eines | meines | des Kindes |
| Liczba mnoga | der | — | meiner | der Kinder |
Końcówki rzeczownika: -s, -es i wyjątki
Wiele rzeczowników męskich i nijakich otrzymuje -(e)s w liczbie pojedynczej:
Niektóre jednosylabowe dopuszczają obie formy, np. des Tages / des Tags; po głosce s często potrzebne jest -es, jak w das Glas → des Glases. Nie wybieraj końcówki tylko na podstawie liczby sylab: ucz się dopełniacza razem z rzeczownikiem.
Rzeczowniki żeńskie i formy liczby mnogiej nie otrzymują dodatkowej końcówki dopełniacza: der Frau, der Kinder. Słabe rzeczowniki męskie mają -(e)n, np. des Studenten, des Kollegen, a niektóre formy mieszane -ns, np. der Name → des Namens. Powtórz te wyjątki w poradniku o N-Deklination.
Przymiotnik między rodzajnikiem określonym a rzeczownikiem przyjmuje tutaj -en: das Auto des freundlichen Vaters („samochód miłego ojca”). Rozróżnij trzy oznaczenia: des w rodzajniku, -en w przymiotniku i -s w rzeczowniku.
Imiona: Annas i Max’
Imiona bez rodzajnika zwykle otrzymują -s i mogą poprzedzać rzeczownik: Annas Fahrrad („rower Anny”). W tej zwykłej konstrukcji piszemy Annas bez apostrofu. Jeśli imię kończy się głoską s, zapisywaną np. jako s, ß, x lub z, zamiast kolejnego s używamy apostrofu: Max’ Fahrrad („rower Maksa”).
Przyimki z dopełniaczem
W grupach z rodzajnikiem ćwicz dopełniacz po wegen (z powodu), während (podczas), trotz (mimo) i statt (zamiast):
- Wegen des Regens bleiben wir zu Hause. — Zostajemy w domu z powodu deszczu.
- Während des Kurses stelle ich Fragen. — Podczas kursu zadaję pytania.
- Trotz des schlechten Wetters gehen wir spazieren. — Mimo złej pogody idziemy na spacer.
- Statt eines Kaffees trinke ich einen Tee. — Piję herbatę zamiast kawy.
Tutaj während jest przyimkiem; w während ich arbeite („podczas gdy pracuję”) jest spójnikiem i nie określa przypadku rzeczownika. Wegen występuje też z celownikiem w języku potocznym. Ćwiczymy wzór dopełniacza typowy dla formalnego pisma; istnieją warianty i szczególne przypadki, zwłaszcza bez rodzajnika.
Dopełniacz czy von + celownik
Posiadanie można również wyrazić przez von + celownik: das Auto meines Vaters → das Auto von meinem Vater. Wariant z von jest częsty w mowie i nie jest automatycznie błędny. Dopełniacz pozostaje częsty w tekstach pisanych. Nie zastępuj mechanicznie każdego dopełniacza: po wegen przyimek von nie jest porównywanym tutaj wariantem posiadania.
Błędy, których warto unikać
Nie dodawaj -s do rzeczowników żeńskich ani liczby mnogiej; nie pisz des Studentens przy rzeczowniku słabym. Der może też oznaczać dopełniacz rodzaju żeńskiego lub liczby mnogiej: decyduje funkcja w zdaniu. Najpierw znajdź rzeczownik w dopełniaczu, potem sprawdź rodzajnik, przymiotnik i końcówkę.
Ćwiczenia z odpowiedziami
Wybierz formę uzupełniającą zdanie. Ćwiczenia z przyimkami wymagają omawianego tutaj dopełniacza. Po odpowiedzi zobaczysz rozwiązanie i wyjaśnienie.
Co chcesz ćwiczyć?
Uzupełnij zdanie:
Sytuacja
Twój wynik
Powtórz temat, który sprawił Ci najwięcej trudności:
Ćwicz dalej z Dile
Ćwicz niemiecki krok po kroku i powtarzaj swoje błędy w aplikacji.
Pobierz aplikacjęRodzajniki i rzeczowniki
- Das ist die Tür ___ Hauses.des · der · dem
- Das ist die Tasche ___ Frau.einer · eines · einem
- Das sind die Fahrräder ___ Kinder.der · den · des
- Das ist das Handy ___ Bruders.meines · meinem · meinen
- Das ist die Wohnung des ___.Studenten · Students · Studentens
Pokaż odpowiedzi i wyjaśnienia
- des — Haus jest rodzaju nijakiego: w dopełniaczu używamy des. Tür nie określa rodzaju Haus.
- einer — Frau jest żeńskie: einer to dopełniacz eine; rzeczownik nie otrzymuje -s.
- der — Kinder jest w liczbie mnogiej: der oznacza dopełniacz. Nie dodajemy -n celownika liczby mnogiej.
- meines — Bruder jest męskie: używamy meines; Bruders otrzymuje -s.
- Studenten — Student to słaby rzeczownik męski: des Studenten, bez dodatkowego -s.
Imiona i przyimki
- ___ Fahrrad steht hier.Annas · Annas’ · Annass
- ___ Fahrrad steht dort.Max’ · Maxs · Maxs’
- Wegen ___ Regens bleiben wir zu Hause.des · dem · den
Pokaż odpowiedzi i wyjaśnienia
- Annas — Anna bez rodzajnika ma w dopełniaczu formę Annas. Ta zwykła konstrukcja nie wymaga apostrofu.
- Max’ — Max kończy się głoską s: Max’ oznacza dopełniacz bez kolejnego s.
- des — Ćwiczymy wegen + dopełniacz: des Regens. Dem to celownik, spotykany również w mowie potocznej.
Źródła do pogłębienia
Wyjaśnienia i ćwiczenia w tym poradniku przygotował Dilelang. Możesz sprawdzić i zgłębić zagadnienia w tych źródłach:
