Przejdź do treści

B1–B2

Dopełniacz w niemieckim: des, der, posiadanie i przyimki

Poznaj niemiecki Genitiv: tabele des i der, końcówki -s i -es, imiona, przyimki oraz von. Osiem ćwiczeń z odpowiedziami i wyjaśnieniami.

Dilelang · Zaktualizowano

Co wyraża dopełniacz

Genitiv wyraża między innymi posiadanie lub przynależność. W das Auto meines Vaters („samochód mojego ojca”) meines Vaters wskazuje właściciela. Wessen Auto ist das? oznacza „czyj?”. Nie każdy dopełniacz oznacza posiadanie: die Tür des Hauses („drzwi domu”) łączy część z całością.

Przypadek dotyczy grupy określającej rzeczownik, a nie automatycznie całego zdania: w Ich sehe das Auto meines Vaters. („Widzę samochód mojego ojca”) das Auto jest w bierniku, a meines Vaters w dopełniaczu. Ten poradnik obejmuje grupy z rodzajnikiem, imiona i częste przyimki.

Rodzajniki i formy dzierżawcze w dopełniaczu

Wybierz formę według rodzaju i liczby rzeczownika w dopełniaczu. W die Tür des Hauses liczy się nijakie Haus, nie żeńskie Tür. Formy dzierżawcze i „kein“ odmieniają się według wzoru „ein“: meines Bruders, keiner Frau. Nie ma rodzajnika nieokreślonego w liczbie mnogiej; kreska w tabeli oznacza jego brak.

Rodzaj / liczbaOkreślonyNieokreślonyDzierżawczy: meinPrzykład
Męskideseinesmeinesdes Vaters
Żeńskidereinermeinerder Mutter
Nijakideseinesmeinesdes Kindes
Liczba mnogader—meinerder Kinder

Końcówki rzeczownika: -s, -es i wyjątki

Wiele rzeczowników męskich i nijakich otrzymuje -(e)s w liczbie pojedynczej:

der Vater→des Vaters
das Auto→des Autos

Niektóre jednosylabowe dopuszczają obie formy, np. des Tages / des Tags; po głosce s często potrzebne jest -es, jak w das Glas → des Glases. Nie wybieraj końcówki tylko na podstawie liczby sylab: ucz się dopełniacza razem z rzeczownikiem.

Rzeczowniki żeńskie i formy liczby mnogiej nie otrzymują dodatkowej końcówki dopełniacza: der Frau, der Kinder. Słabe rzeczowniki męskie mają -(e)n, np. des Studenten, des Kollegen, a niektóre formy mieszane -ns, np. der Name → des Namens. Powtórz te wyjątki w poradniku o N-Deklination.

Przymiotnik między rodzajnikiem określonym a rzeczownikiem przyjmuje tutaj -en: das Auto des freundlichen Vaters („samochód miłego ojca”). Rozróżnij trzy oznaczenia: des w rodzajniku, -en w przymiotniku i -s w rzeczowniku.

Imiona: Annas i Max’

Imiona bez rodzajnika zwykle otrzymują -s i mogą poprzedzać rzeczownik: Annas Fahrrad („rower Anny”). W tej zwykłej konstrukcji piszemy Annas bez apostrofu. Jeśli imię kończy się głoską s, zapisywaną np. jako s, ß, x lub z, zamiast kolejnego s używamy apostrofu: Max’ Fahrrad („rower Maksa”).

Przyimki z dopełniaczem

W grupach z rodzajnikiem ćwicz dopełniacz po wegen (z powodu), während (podczas), trotz (mimo) i statt (zamiast):

  • Wegen des Regens bleiben wir zu Hause. — Zostajemy w domu z powodu deszczu.
  • Während des Kurses stelle ich Fragen. — Podczas kursu zadaję pytania.
  • Trotz des schlechten Wetters gehen wir spazieren. — Mimo złej pogody idziemy na spacer.
  • Statt eines Kaffees trinke ich einen Tee. — Piję herbatę zamiast kawy.

Tutaj während jest przyimkiem; w während ich arbeite („podczas gdy pracuję”) jest spójnikiem i nie określa przypadku rzeczownika. Wegen występuje też z celownikiem w języku potocznym. Ćwiczymy wzór dopełniacza typowy dla formalnego pisma; istnieją warianty i szczególne przypadki, zwłaszcza bez rodzajnika.

Dopełniacz czy von + celownik

Posiadanie można również wyrazić przez von + celownik: das Auto meines Vaters → das Auto von meinem Vater. Wariant z von jest częsty w mowie i nie jest automatycznie błędny. Dopełniacz pozostaje częsty w tekstach pisanych. Nie zastępuj mechanicznie każdego dopełniacza: po wegen przyimek von nie jest porównywanym tutaj wariantem posiadania.

Błędy, których warto unikać

Nie dodawaj -s do rzeczowników żeńskich ani liczby mnogiej; nie pisz des Studentens przy rzeczowniku słabym. Der może też oznaczać dopełniacz rodzaju żeńskiego lub liczby mnogiej: decyduje funkcja w zdaniu. Najpierw znajdź rzeczownik w dopełniaczu, potem sprawdź rodzajnik, przymiotnik i końcówkę.

Ćwiczenia z odpowiedziami

Wybierz formę uzupełniającą zdanie. Ćwiczenia z przyimkami wymagają omawianego tutaj dopełniacza. Po odpowiedzi zobaczysz rozwiązanie i wyjaśnienie.

Rodzajniki i rzeczowniki

  1. Das ist die Tür ___ Hauses.des · der · dem
  2. Das ist die Tasche ___ Frau.einer · eines · einem
  3. Das sind die Fahrräder ___ Kinder.der · den · des
  4. Das ist das Handy ___ Bruders.meines · meinem · meinen
  5. Das ist die Wohnung des ___.Studenten · Students · Studentens
Pokaż odpowiedzi i wyjaśnienia
  1. des — Haus jest rodzaju nijakiego: w dopełniaczu używamy des. Tür nie określa rodzaju Haus.
  2. einer — Frau jest żeńskie: einer to dopełniacz eine; rzeczownik nie otrzymuje -s.
  3. der — Kinder jest w liczbie mnogiej: der oznacza dopełniacz. Nie dodajemy -n celownika liczby mnogiej.
  4. meines — Bruder jest męskie: używamy meines; Bruders otrzymuje -s.
  5. Studenten — Student to słaby rzeczownik męski: des Studenten, bez dodatkowego -s.

Imiona i przyimki

  1. ___ Fahrrad steht hier.Annas · Annas’ · Annass
  2. ___ Fahrrad steht dort.Max’ · Maxs · Maxs’
  3. Wegen ___ Regens bleiben wir zu Hause.des · dem · den
Pokaż odpowiedzi i wyjaśnienia
  1. Annas — Anna bez rodzajnika ma w dopełniaczu formę Annas. Ta zwykła konstrukcja nie wymaga apostrofu.
  2. Max’ — Max kończy się głoską s: Max’ oznacza dopełniacz bez kolejnego s.
  3. des — Ćwiczymy wegen + dopełniacz: des Regens. Dem to celownik, spotykany również w mowie potocznej.

Źródła do pogłębienia

Wyjaśnienia i ćwiczenia w tym poradniku przygotował Dilelang. Możesz sprawdzić i zgłębić zagadnienia w tych źródłach:

Wykorzystaj wiedzę w praktyce

Dilelang łączy ścieżkę gramatyki A1–B2, fiszki w Skrzyni słów i powtórki w Kuźni Błędów. Aplikacja jest już w App Store i Google Play. Zrób test A1: dziesięć pytań takich jak w aplikacji.

Zrób test A1